Поддержать команду Зеркала
Беларусы на войне
Налоги в пользу Зеркала
  1. «Когда рубль бабахнет, все скажут: „Что-то тут неправильно“». Экономист Данейко — о неизбежности изменений и чем стоит гордиться беларусам
  2. Эксперты: Россия может активизировать наступление, пользуясь «окном» до поступления помощи США
  3. Эксперты рассказали, как удар по судну «Коммуна» навредит Черноморскому флоту России и сократит количество обстрелов Украины «Калибрами»
  4. Национальность Брежнева и имя Андропова, бандитизм Сталина и отсидка Королева. Какие факты из биографий известных людей скрывали в СССР
  5. В Беларуси растет заболеваемость инфекцией, о которой «все забыли»
  6. Лукашенко принял закон, который «убьет» часть предпринимателей. Им осталось «жить» меньше девяти месяцев
  7. Доллар шел на рекорд, но все изменилось. Каких курсов теперь ждать на неделе?
  8. Лукашенко назначил двух новых министров


28-гадовая ўраджэнка горада Гарадзенка (Івана-Франкоўская вобласць) правяла ў Беларусі два гады. Выйграла залатыя медалі чэмпіянату краіны ў складзе «Гомеля». Цяпер выступае ў польскім «Яраславе», дзе з’яўляецца аднаклубніцай беларускі Валянціны Несцярук. У размове з намі Леся з незвычайным для ўкраінкі прозвішчам Смолінг падзялілася болем ад вайны, патлумачыла, чаму пратэст у Беларусі прайграў, а таксама прызналася, што яе ўвесь час цягне на радзіму.

Фото: из Instagram-аккаунта Леси Смолинг
Леся Смолінг. Фота: Instagram-акаўнт спартсменкі

Суразмоўца давала інтэрв'ю па-ўкраінску — гэта было галоўнай умовай. З-за стаўлення Лесі да рускай мовы (пра гэта ніжэй) мы публікуем гэты тэкст па-беларуску. Адзначым, што суразмоўца настойвала, каб словы «Пуцін» і «Расія» ў матэрыяле пісаліся з малой літары, аднак мы выконваем правілы арфаграфіі.

«Руская — гэта мова акупантаў!»

— Проста па-руску прынцыпова гаварыць не хачу і, хутчэй за ўсё, ужо ніколі не буду, — так Леся пачынае гутарку.

— Чаму?

— Я і раней не была прыхільніцай рускай мовы. А цяпер нават чуць не хачу. Асацыяцыя з вайной, Расіяй і чымсьці злым. На жаль, многія ўкраінцы размаўляюць па-руску, але гэта вынік доўгіх гадоў акупацыі і знішчэння ўкраінскага народа. Таму зараз трэба прыкладаць багата намаганняў, каб ў корані змяніць сітуацыю! Давайце будзем сумленнымі, мова — адна з галоўных прычын, чаму Расія напала на Украіну. Пуцін пайшоў «ратаваць рускамоўнае насельніцтва». Трэба рабіць усё, каб такое ніколі не паўтарылася!

— Як рэагуеце, калі чуеце рускую гаворку ўкраінцаў у Польшчы?

— Ну, самі палякі дрэнна ставяцца. І гэтым усё сказана. Я выдатна разумею, што за адзін дзень нічога не зменіш, і людзі адразу не пачнуць размаўляць на ідэальнай ўкраінскай. Але трэба спрабаваць, абавязкова спрабаваць, нават калі будуць памылкі. Гэта вельмі важна. Так, да вайны ўсе былі больш памяркоўнымі да рускай. А цяпер гэта мова акупантаў!

— Як вы камунікуеце з аднаклубніцай Валянцінай Несцярук?

— Часам я на ўкраінскай, а яна на рускай. Але ў асноўным выкарыстоўваем польскую, нават перапісваемся на ёй.

— А калі выступалі ў «Гомелі»?

— Тады я размаўляла па-руску. Праўда, у мяне моцны акцэнт. Вельмі хацела, каб са мной пераходзілі на беларускую мову, але большасць яе проста не ведала, на жаль. Хоць дзяўчаты ўкраінскую разумелі без праблем — толькі з некаторымі словамі былі складанасці.

— Разумееце, чаму беларусы не размаўляюць па-беларуску?

— Вядома. Беларусь усё сваё існаванне перажывала тое, што і Украіна. Думаю, калі б не Майдан і вайна з 2014 года, у нас магла скласціся сітуацыя, як цяпер пры рэжыме Лукашэнкі. Хаця ў людзей крыху розныя менталітэты. Беларусы больш талерантныя, чым украінцы. І гэта велізарная праблема.

«Дыктатара немагчыма зрынуць без зброі»

— Не верылі, што беларускі пратэст пераможа?

— Я нават злавалася, калі зразумела, што вы здаліся на паўдарозе! Вы былі такія блізкія да таго, каб зрынуць свайго дыктатара, і адступілі ў апошні момант. Памятаю, хтосьці са знаёмых беларусаў пісаў у сацсетках, што «мы не ўкраінцы, не хочам грамадзянскай вайны, мы „мірныя людзі“ і проста хочам быць свабоднымі». Тады я ўжо ведала напэўна, што з гэтага нічога не атрымаецца. Калі ва Украіне нешта не так, мы выходзім на плошчы і стаім да апошняга, хоць і плацім за гэта самым дарагім. Нават сваім жыццём. Мы разумеем, што ўсіх не заб’юць і не пасадзяць, і дамагаемся свайго. Мусіць, у гэтым розніца. Мы самі выбіраем сваю ўладу, хоць потым і плюемся на яе. Але гэта наша ўлада і нашы рашэнні. А ў вас яе прызначаюць і забіраюць сілай.

— Вінаваціце беларусаў у тым, што адбываецца ва Украіне?

— Не, але мне непрыемна, што яны могуць проста сядзець і нічога не рабіць у той момант, калі праз іх краіну ідуць танкі забіваць іншых людзей. Ведаю, што ёсць тыя, хто спрабуе змагацца. Я падзяляю беларускую ўладу і людзей, але хочацца, каб народ быў больш актыўным. Лепшага моманту можа ўжо і не быць, каб што-небудзь змяніць. А проста спачуваць і сядзець ціха — няправільна.

— Што рабіць, калі людзі баяцца? За стужку ў валасах ці плакат «Не вайне» штрафуюць і адпраўляюць на суткі.

— Усіх не заб’юць і не пасадзяць! У нас у 2013 годзе таксама так было. Мы змаглі, і вы зможаце! Галоўнае, каб гэтага хацелі людзі.

Фото: из Instagram-аккаунта Леси Смолинг
Леся і яе муж Іван. Фота: Instagram-акаўнт спартсменкі

«У Беларусі адчуваўся „савок“»

— Якія ўражанні засталіся ад выступлення за «Гомель»?

— Не магу сказаць нічога дрэннага пра каманду. Наадварот, дзяўчаты выдатныя. Да мяне там добра ставіліся, з’явіліся сяброўкі. З некаторымі маю зносіны і па сёння. Ведаю, яны перажываюць за маю краіну.

Вядома, у параўнанні з Украінай, у Беларусі адчуваўся «савок». Асабліва 23 лютага і 9 мая… Не лічу, што іх трэба святкаваць. Для мяне 9 мая — дзень памяці пра мільёны загінулых, а не магчымасць выйсці на парад і выхваляцца невядома чым. Ва ўсім свеце ладзяць акцыі «ніколі зноў», і толькі ў Расіі і Беларусі — «можам паўтарыць». Вось яны і паўтараюць генацыд людзей цяпер.

Але тады пра палітыку мы практычна не размаўлялі. Усе думалі, што я ўсіх накручваю і перабольшваю. Калі сцвярджала, што на ўсходзе Украіны ідзе вайна, яны заяўлялі, што гэта справа палітыкаў і не ўсё так адназначна. Пераканаць у адваротным было немагчыма. Спадзяюся, цяпер усім усё ясна! Напэўна, я сышла своечасова, таму што яшчэ год бы там не вытрымала.

— Якімі падаліся беларусы і сам Гомель?

— Людзі добрыя. Большасць адэкватная, у прынцыпе, як і паўсюль. Адзінае, што сапраўды здзівіла: у параўнанні з іншымі гарадамі Мінск выглядаў гігантам і быццам з іншай планеты. Тады мне так і казалі, што ўсе грошы ідуць у сталіцу, а ў іншых месцах так сабе.

Дарэчы, у Беларусі сапраўды чыста! У гэтым плане адчуваўся парадак. Гомельскі цэнтральны парк — прыгажосць. Там вельмі добра. Ну і, вядома, спартовыя арэны (для мяне гэта важна) на высокім узроўні.

А яшчэ я адкрыла для сябе ваш халаднік. Ніколі раней не ела. Вельмі смачна!

«Мозг дагэтуль адмаўляецца верыць у тое, што адбываецца»

— Раскажыце, што вам давялося перажыць з пачатку вайны?

— 24 лютага я з’ехала ў Ужгарад. Пабыла трохі з мужам, забрала сястру з дзецьмі і з’ехала назад у Польшчу. Прастаялі на мяжы 15 гадзін, але, на шчасце, гэта найгоршае, што здарылася. Цяпер яны жывуць са мной у Польшчы. Сястра з дзецьмі прыходзяць на ўсе хатнія матчы, і гэта, напэўна, самае прыемнае з усяго, што адбылося за апошнія два месяцы.

— Як ваш муж?

— На другі дзень вайны ён пайшоў у тэрытарыяльную абарону і дагэтуль там. Я вельмі ганаруся і вельмі перажываю за Івана. Але ведаю, з ім усё будзе добра. І мы хутка будзем разам!

— Можаце вылучыць самы страшны момант?

— Мой мозг да гэтага часу адмаўляецца верыць у тое, што адбываецца. Я нават не магу ўявіць, што адчуваюць людзі пад абстрэламі і акупацыяй. Перажыць усё тое, што яны перажылі, нікому не пажадаеш. Яны — героі!

Самымі жахлівымі былі першыя дні. Нявызначанасць, пастаяннае чытанне навін… А яшчэ пасля вызвалення поўначы краіны, калі адкрылася праўда пра Бучу, Ірпень, Барадзянку і іншыя часова акупаваныя гарады і сёлы Украіны. Пасля таго, што расіяне там зрабілі, іх ужо і людзьмі не назавеш. Страшна падумаць, што цяпер адбываецца ў Марыупалі.

— Ці атрымліваецца неяк забыцца, або нават на пляцоўцы думкі пра радзіму?

— Спачатку было вельмі цяжка трэніравацца і гуляць. Пастаянна думаеш толькі пра вайну, не можаш пераключыцца. Падсвядома адчуваеш віну за тое, што ў цябе ўсё добра, а людзі ва Украіне паміраюць. Але калі ўвесь час пра гэта думаць, то можна з глузду з’ехаць. І гэта ўжо дакладна нікому не дапаможа. А потым трохі прывыкаеш. Разумееш, што трэба рабіць сваю працу і старацца рабіць яе як мага лепш.

Леся Смолінг у форме «Кашаліна». Фота: прэс-служба клуба

«Украіна яшчэ ніколі не была настолькі аб’яднанай»

— Вы з захаду Украіны, доўга жылі і гулялі ў Львове. Ад саміх украінцаў хапае гісторый, што кошты на жытло там цяпер проста касмічныя. Як ставіцеся да гэтага?

— Ну, усюды розныя людзі. Адны аддаюць апошняе, а іншыя будуць нажывацца нават у самыя страшныя часы. Тое ж і з тымі, хто бег ад вайны. Некаторыя дзякуюць за дах над галавой, а некаторым «усё ўключана» падавай.

Але не трэба ўсіх пад адзін грэбень раўнаваць. Заходнія рэгіёны Украіны, як і большая частка Еўропы, адчынілі дзверы для найбольш пацярпелых ад вайны. Людзі (асабліва валанцёры) робяць каласальную працу, каб перасяленцы маглі адчуваць сябе нармальна і мець дах над галавой. Гэта галоўнае. Мне здаецца, Украіна яшчэ ніколі не была настолькі аб’яднанай, як у апошнія два месяцы.

Асобная велізарная падзяка Польшчы. Я вельмі прыемна здзіўленая ўсім тым, што робіць цяпер гэтая краіна для Украіны. Вось так павінны жыць брацкія народы.

— Адкуль у вас такое незвычайнае прозвішча для ўкраінкі?

— Дзед нарадзіўся на тэрыторыі сучаснай Польшчы. Падчас аперацыі «Вісла» яго сям’ю выселілі ва Украіну. Спачатку ў Запарожжа, а потым ужо яны пераехалі ў Ровенскую вобласць. Але глыбей я не капала. Можа, аднойчы займуся гэтым і знайду сваякоў дзе-небудзь у Скандынавіі ці Англіі.

— Сумуеце па Украіне, калі гуляеце за мяжой?

— Мы часта з дзяўчатамі абмяркоўваем, хто дзе ў будучыні хоча жыць. Бо жыццё спартсменаў такое, што ніколі не ведаеш, што цябе чакае. Я заўсёды кажу, што хачу жыць ва Украіне, мне нідзе так добра не будзе, як дома. Сумую па краіне, блізкім людзям, зносінам на роднай мове і адчуванні таго, што я на сваім месцы. Таму ведаю, што пасля заканчэння кар’еры абавязкова вярнуся дадому!

— Пра што марыце цяпер?

— Вядома, пра перамогу! Як раней ужо ніколі не будзе. Але, я ўпэўнена, будзе лепш! Кожны ўкраінец гэта заслужыў! Калі браць асабістае, то хачу, каб муж вярнуўся дадому цэлым і мы паехалі да бацькоў у госці. Яны ў маёй роднай Гарадзенцы. А потым на мора ў Крым, ва ўкраінскі Крым.

— Дзякуй за размову, Леся.

— Вам удачы ў будучыні! Беларусаў чакае яшчэ даўжэйшы шлях, чым украінцаў. Спадзяюся, вы здабудзеце сваю незалежнасць, сапраўдную незалежнасць!